Öküzboğan – Aronia Melanocarpa

Öküzboğan (Aronia sp.) bitkisi yakın zamanda sağlık yararları yüzünden süper meyve olarak tanımlandı. Kuzey Amerika kıtasından çıkıp, Kuzey Avrupa ve Rusya’ya yayılan öküzboğan oldukça geniş bir iklim yelpazesinde yetişmekte. Pek bilinmemekler beraber bizde de ticari dikimi yapılmış bir bitki. Gülgillerden olduğu için bataklık ve sulak yerlerde yetişiyor. Mantarlarla ilgili videomu izleyen seyircilerim simbiyotik mantarlardan ektomikorizal ve erikoid mikoriza ile arkadaş olduğunu bilecektir.

Öküzboğan çiçekleri

Kocayemiş, yaban mersini, mürver, ahududu, böğürtlen ve öküzboğan ile sulak ve bataklık bölgelerinden oldukça iyi yararlanabileceğiniz bir gıda ormanı tasarlayabilirsiniz. Dere kıyılarında da olur.

Meyveleri o kadar ağız buruyor ki olmamış hurmadan daha beter. Zaten o yüzden ismi öküzboğan. Aronia arbutifolia (Kırmızı Öküzboğan), Aronia melanocarpa (Kara Öküzboğan), Aronia prunifolia (Mor Öküzboğan) adında 3 türü var. Doğal hibrit olarak  Sorbaronia mitschurinii isimli bir türü daha var.

Öküzboğan yemişleri

Kırmızı türü 4 metreye kadar uzayabiliyor ve 2 metre genişlik gerekiyor.

Kara türü 1 metre uzun ve 3 metre genişliyor. Kök filizleri ile yayılıyor.

Mor türü ise düzensiz uzama gösteriyor. Kara ve kırmızı türün bir kırması olduğu için uzaması ve yayılması hakkında farklı veriler var.

Sonbaharda kırmızı ve kara öküzboğanın yaprak renklerine doyum olmaz.

Süper meyve olarak anılmasının sebebi içindeki antioksidan miktarı. Tüm bildiğimiz meyvelerden daha fazla. Bitkiye rengini veren antosiyanin ve pro-antosiyanidin maddeleri pek çok bilimsel araştırmanın konusu olmuş, ilaç, gıda ve kozmetik endüstrisinde şu anda oldukça yaygın biçimde kullanılmaktadır. Folik asit ve vitamin K açısından da oldukça zengindir.

Meyve suyu koruk üzüm suyu ile nar suyu karışımı tadında. Buruk ama içimi güzel.

Bulgarların ürettiği öküzboğan suyu

Meyvesini tekstil boyamada kullanmak ise bence meyveyi ziyan etmektir ama butik bir desen çıkartacağım diyorsanız düşünülebilir.

Meyvesi ve yaprakları kurutularak çay gibi demlenebilir. Litvanya’da meyvelerinden bir içki yapılmakta, tabii benimkiler biraz büyüyünce bal şarabında kullanacağımı tahmin edersiniz. Yapraklarını goji yaprakları ile karıştırıp çay yapabilirim.

Kalp hastalıklarında ve dolaşım bozukluklarında oldukça etkili olduğu belirtilmiş ayrıca kanseri önlemede umut vaat eden bir bitki olarak literatürde yerini almış. Sindirim sistemine iyi geliyor ve genel olarak bağışıklık sistemini güçlü tutan bir bitki. Zaten bataklık ve sulak yerlerde yetişen bitkilerin genel olarak bağışıklık sistemine yaradığını hep okuyorum. Mürver ve Öküzboğan yemişlerinden yapılmış şerbetler kışın çocuklara verilerek bağışıklık sistemlerinin güçlü tutulması sağlanabilir.

Elimde şimdi bir kocayemiş (Arbutus unedo), bir kaç adet mürver (Sambucus nigra), 4 adet yaban mersini (Vaccinium myrtillus) ve iki adet kara öküzboğan (Aronia melanocarpa) var. Bunlar fundagil ve gülgil familyalarından ve istedikleri toprak yapısı benzer. Genişçe bir çukur açıp içini ağaç kırpıntıları, kahve posası ve talaş ile dolduracağım. Etrafına yukarıda saydığım bitkileri dikeceğim. Evin yağmur oluğundan toplanan suyu da bu çukura vererek ıslak kalmasını sağlarım. Böylece bataklık koşullarını simüle etmiş oluyoruz.

Aslında viking yataklarımda yaban mersinleri çok iyi gidiyor fakat seçtiğim plastik kovalar 3 sene bile dayanmadı. Bunları ya toprağa aktarmam ya da yeni viking yatakları yapmam gerekiyor. O yüzden çözüm olarak toprak yataklarımdan birini kazıp yapacağım.

Öküzboğan çelikten büyütülebiliyor. Bir yıllık çelikler kesilerek bir miktar köklendirme hormonu yardımıyla köklendirilebilir.

 

Öküzboğan bal arıları ile dölleniyor. Döllenme için ikinci bir bitkiye de gerek yok. Güneşten yanmıyor ve herhangi bilinen bir böcek öküzboğan yemişlerini yemiyor. Öküzboğanın nektarı da yok denecek kadar az hatta arılar için yeterli miktarda nektar ve polen vermiyor.

Arılara pek faydası olmasa da tıbbi bitkilerime eklediğim bir yemiş türü oldu bu.

 

Diğer okuyabileceğiniz kaynaklar:

http://www.finansgundem.com/haber/turkiyenin-yeni-meyvesi-aronia/1011384

http://saglikloji.com/aronia-bitkisi-fidani-aronia-meyvesi-faydalari/

https://www.mynet.com/mucize-bitki-aronia-kanser-dusmani-26580-mykadin

https://en.wikipedia.org/wiki/Aronia

 

Posted in Permakültür, Türkçe and tagged , .

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.